Hà Nội và nỗi nhớ…

Tôi không phải là người Hà Nội, nói đúng hơn là không được là người Hà Nội. Khi nói thế nghĩa là tôi dành những tình cảm trân trọng của mình cho Hà Nội, chẳng phải đó là vì thủ đô nên tôi trân trọng đâu, nhưng qua những cảm nhận từ sách báo, từ âm nhạc, từ văn thơ và cũng từ thực tế khi tôi ghé thăm mảnh đất đáng nhớ này cách đây mấy năm, tôi thấy quả thật Hà Nội có một chỗ đứng rất đáng trân trọng trong lòng tôi cũng như mọi người.

Vì sao thế nhỉ?
Những ai đã từng biết Hà Nội qua thơ văn thì rõ ràng rành Hà Nội hơn tôi rồi, vì biết bao sách báo khảo luận tự lâu nay đã nói về nó, nhưng hôm nay tôi muốn nói về Hà Nội qua cảm nhận âm nhạc để biết cái tuyệt vời của nó, Hà Nội đã sản sinh ra không biết bao nhiêu bài ca lắng đọng hồn người trải qua hằng mấy thế hệ, cho dù các tác giả của nó người ở quê hương, người di cư vào Nam, người tha hương nơi đất khách, cũng vẫn nhớ về Hà Nội với một niềm thương vô bờ bến. Trong entry này tôi chẳng ngại ngùng gì mà không dám nói đâu. Xa Hà Nội thấy nhớ thấy thương, phải bị chia xa Hà Nội thì lại thấy mất đi cả nửa hồn mình. Nhạc sĩ nào khi viết về Hà nội cũng đều cảm nhận như vậy cả, mà không phải chỉ Nhạc sĩ mà thôi đâu, người nghe cũng thế, cái chất Hà Nội nó len vào và ghi dấu ấn khi cả một thời biết Hà Nội qua âm nhạc.

Hôm qua vô tình nghe lại bài Giấc mơ hồi hương của Nhạc sĩ Vũ Thành, tuy đây là bài hát của một người di cư sau sự kiện 1954 chia cắt đất nước, nhưng không giấu nỗi niềm nhớ thương thực lòng của một người nghệ sĩ, chuyển thương nhớ của mình qua các nốt nhạc và giai điệu mà khi cất lên tiếng hát quả thực nghẹn cả lòng người, trong đó có những đoạn ca từ vô cùng xúc động:

Lìa xa thành đô yêu dấu,
một sớm khi heo may về
Lòng khách tha hương vương sầu thương
Nhìn “em” mờ trong mây khói,
bước đi nhưng chưa nỡ rời
Lệ sầu tràn mi, đượm men cay đắng biệt ly

Rồi đây dù lạc ngàn nơi
Ta hướng về chốn xa vời
Tìm mộng xưa lãng quên tháng ngày tàn phai
Nghẹn ngào thương nhớ “em” … Hà Nội ơi

Làm sao khi nghe những dòng nhạc như thế này mà quên được nhỉ? Cái chữ em trong dấu ngoặc kép này coi Hà Nội như một người tình, một người yêu không thể nào rời ra được, thế mà phải chia xa, đất nước chia làm hai miền, lòng người ly biệt quặn đau không dứt được…

Ta nhớ thấy em một chiều chớm thu
Dáng yêu kiều của ngày đã qua
Thướt tha bên hồ liễu thưa…
Lắng tiếng tiêu buồn của ngàn phím tơ
Thiết tha thề ước …
mối duyên hờ, đã phai mờ, trong bóng đêm mơ hồ.

Khi hát đến câu này thì quả không thể nào dằn được nữa, nhớ nhung đã làm lệ dâng đầy khóe mắt. Khi tôi nghĩ đến cái tâm tư của của một người rời Hà Nội vào Nam qua dòng nhạc tuyệt vời này thì tôi cũng lại nhớ đến những dòng nhạc bi hùng khác của một người miền Nam tập kết ra Bắc không kém phần lai láng tuyệt vời như dòng nhạc trên chút nào:

Nhớ những cơn mưa dài cuối đông,
áo chăn chưa ấm thân mình.
Và nhớ lúc bom rơi thời chiến tranh,
đất rung ngói tan gạch nát.
Em vẫn đạp xe ra phố,
anh vẫn tìm âm thanh mớị
Bài hát đôi ta là khúc quân ca,
là ước mơ xa hướng lên Ba Đình,
tràn niềm tin!

Tuy đây là một bài nhạc đỏ nhưng cái thi vị của giai điệu và lời ca vẫn cuốn hút một thời những người như tôi, tôi chỉ nói đến khía cạnh nghệ thuật thôi, vì Nhạc sĩ Hoàng Hiệp trong bom đạn ông cũng đã dùng chất đỏ của nhạc tạo nên cái men nghệ thuật không thể nào quên:

Nhớ phố thâm nghiêm rợp bóng cây,
tiếng ve ru những trưa hè.
Và nhớ những công viên vừa mới xây,
bước chân em chưa mòn lốị
Ôi nhớ Hồ Gươm xanh thắm,
nơi Tháp Rùa nghiêng soi bóng,
thành cũ Thăng Long,
hồn nước non thiêng
còn lắng đâu đây dấu xưa oai hùng.

Thật vậy, cái chất nghệ thuật trong ngôn từ âm nhạc không có biên giới, theo tôi rất khó phân biệt được vì đó là cái hồn, và không phải bài hát nào cũng có hồn cả đâu. Song khi nhớ lại những bài hát về Hà Nội bỗng dưng trong tôi trào lên một cảm xúc khó tả, cho dù là ai viết, người di cư hay người tập kết không thành vấn đề, vì trên tất cả, Hà Nội như bóng mát làm dịu lòng người, cho dù lời bài hát Hận ly hương này ca lên vẫn vô cùng ray rứt, nhưng quả thực rất tuyệt vời:

Xa quê, xa mái tranh thân yêu
xa bến xưa cô liêu, với hình bóng quê nghèo.
Đêm nay ta lặng ngắm mây trôi,
nhớ về chốn xa xôi, hận sầu dâng đầy vơi…

Cái chữ hận nơi đây chẳng phải trách một cá nhân hay một chính thể nào, mà cái hận ở đây là hận cho phận người không được bên Hà Nội, không được náu mình nơi quê xưa, không được thơ thẩn trên những con đường vắng của Hà Nội, như máu thịt mình bị mất đi, như hồn mình bị ai giằng xé và cướp mất.

Khi hát những dòng này, quả thật không chỉ riêng tôi mà người khác cũng muốn khóc thật đấy, nhớ hàng liễu bên hồ, nhớ những phố xưa rêu phong, nhớ những ngõ ngách chật hẹp, nhớ những con đường đông nghịt xe cộ… những hình ảnh ấy rất chi là bình thường nhưng khi hát lên thì thấy cả một trời yêu thương và nhung nhớ, cho dù ngày ấy, lúc ra thăm Hà Nội lần đầu tiên, tôi không thích lắm vì khi ấy khó tìm ra nơi có những nét văn hóa riêng biệt, những món ăn ngon và đặc trưng của Hà Nội như những gì mình biết qua sách báo, chợ Đồng Xuân thì chém chặt ai được cứ chém nên nó tạo cho mình những điều không vừa lòng, nhưng ngẫm nghĩ lại thì thấy hóa ra những cái đó đã tạo ra một Hà Nội trong tôi thật gần.

Thế mà thời gian gần đây, nghe đâu sự phát triển đến chóng mặt của Hà Nội đã làm cho một bộ phận nào đó trong giới trẻ sống buông thả, ăn chơi đua đòi, tự do yêu đương hôn hít nơi công cộng… làm mất đi những nét đẹp cổ kính một cách thuần khiết của Hà Nội, đã làm không ít người đau lòng khi nghe qua điều đáng buồn này. Giá như ta biết gìn giữ một tí thì Hà Nội sẽ đẹp biết bao nhiêu, hình ảnh Hà Nội trong lòng người sẽ quý giá trân trọng biết bao nhiêu…

Tôi đang mơ một ngày nào đó Hà Nội sẽ trở lại đẹp như thế, để những lời ca vẫn còn chứa chan cái hồn Hà Nội, vẫn còn nhung nhớ Hà Nội như một người tình. Phải, tôi đang mơ và tôi vẫn đang mơ…

3 thoughts on “Hà Nội và nỗi nhớ…

  1. Ngày xưa tôi yêu Hà nội biết bao vì ở đó có một người mà tôi thầm nhắc bao đêm. Giờ đây tất cả những cảm xúc mạnh liệt đã xa rồi nhưng sao trong tôi Hà nội vẫn là niềm mơ ước…
    Tôi vẫn thích ra Hà Nội để đi dạo quanh Hồ Gươm. Tôi không sao quên được hình ảnh một chiều mưa có đôi trai gái vẫn ngồi trên ghế đá quay mặt ra hồ tâm sự. Cánh tay người con trai hôm ấy về chắc mỏi nhừ vì suốt buổi anh phải cầm ô che mưa.
    Tôi vẫn thích ra Hà nội để lên Phủ Tây Hồ mờ sương ăn bún ốc, để được ngồi trên hè phố xào xạc lá ăn xôi..
    Tôi nhớ Hà nội vào những ngày giá rét, các cô gái ngồi sau xe máy thường đút tay vào túi áo người yêu để giữ ấm. Hình ảnh ấy tôi tìm kiếm mãi ở thành phố nắng này mà chẳng thể tìm ra..
    Dù giờ này anh đã là hình bóng xa vời nhưng em vẫn nhớ là anh đang ở đó, ở nơi mà em hằng yêu dấu và sẽ mãi yêu dấu…

  2. Tôi lớn lên khi Hà Nội còn rất yên bình.Chúng tôi tự đến trường cùng bạn bè, buổi tối lũ trẻ con chúng tôi lang thang ngòai Nhà Băng(Ngân hàng Nhà Nước bây giờ) hay vườn hoa Chí Linh, Con Cóc. Bố mẹ chúng tôi còn phải lo đủ thứ việc ở một thời nghèo khó. Không ai lo sợ chuyện gì xảy ra cho lũ trẻ con vì Hà Nội quá bình yên,trên đường phố thỉnh thỏang mới có một chiếc ô tô chạy qua.Những gia đình sống ở trên gác vô tư mở cửa sổ đón gió dù không có song sắt.Chúng tôi không bao giờ nghĩ có người trèo lên gác hai qua cửa sổ vào ăn trộm.
    Những ngày nghỉ học bọn tôi ở ngòai Bờ sông, hay Bờ hồ(người Hà nội hiểu Bờ sông là sông Hồng, Bờ hồ là hồ Gươm).Chúng tôi bơi lội,đi dọc bờ sông lên đến cầu Long Biên.Mùa nước cạn cả lũ lội qua bãi giữa. Tụi con trai thì thích đuổi nhau trong ruộng ngô còn tôi cứ tha thẩn ngắm nhìn những ruộng hoa cải.Bây giờ tôi vẫn thấy rõ màu vàng của hoa cải xanh, màu trắng của hoa cải củ nhưng thích nhất vẫn là ruộng hoa cải cúc. Những năm sống ở nước ngòai nhìn cánh đồng hoa dại trắng tôi luôn nhớ những ruộng hoa cải cúc của tuổi thơ. Trên phim ảnh bạn có thể đã thấy những cánh đồng hoa dại trắng ở các nước châu Âu. Nó đã rất đẹp nhưng không thể đẹp như những ruộng hoa cải cúc ở bãi giữa Hà nội. Khi xem cảnh tam ca Con Gái hát trên cánh đồng hoa bài Mùa xuân đầu tiên, tôi đã thấy lại những cánh đồng hoa cải cúc thời thơ ấu của tôi.
    Tôi đã dự định khi con cái tự lập được tôi sẽ trở về Hà nội sống vài năm trong một căn phòng nhỏ để hàng ngày có thể dạo quanh Bờ hồ, lang thang vào các hiệu sách ở đường Đinh Lễ,ngồi ở quán giải khát đối diện quán kem Bốn mùa ngắm mọi người qua lại. Ước mơ đã không thành,tôi lâm bệnh nặng. Những ngày vật vã giữa sự sống và cái chết, ước mơ được trở về Hà nội luôn thôi thúc tôi. Có những ngày liệt giường vì hóa chất tôi lơ mơ thấy mình đang đi dưới tán sấu già đầu đường Ngô Quyền trở về nhà.Tôi cố hỏi mình: Có đúng không? Có phải tôi đang về nhà cha mẹ tôi không? Nhìn lên thấy những đốm nắng nhảy múa trên đầu, sung sướng quá, đúng là mình sắp về đến nhà. Giật mình tỉnh dậy, chỉ thấy trần nhà trắng tóat. Sờ lên mặt thấy nước mắt lăn dài.
    Tôi không đủ sức bước ra khỏi nhà nhưng mỗi khi thấy khỏe lên một chút tôi lại hy vọng. Dù biết rằng đấy chỉ là ước mơ trở về với tuổi thơ, tôi vẫn mơ được về Hà nội một lần nữa vì Hà nội chính là tuổi thơ tôi.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s