Chân quê

Tối hôm qua trời lắc rắc mưa, tiếng lóc cóc đều đều gõ trên mái nhà trong một đêm vắng lặng của thị trấn nhỏ này nghe cũng ấm lạ, chẳng qua là mùa mưa đã bắt đầu rồi. Khác với khung cảnh náo nhiệt ở thị thành, mưa đầu mùa ở thị trấn nơi tôi sống có vẻ nhẹ nhàng và êm đềm hơn, không khí mát hơn hẳn, vì thị trấn này mới mở, vừa mang dáng dấp thị thành để mình nét niếc thoải mái, và cũng vừa mang dáng dấp thôn quê để mình căng võng sau vườn mà ngủ trưa là vậy, mưa rả rích nghe cũng hay nên chẳng thèm đi đâu chơi, ngồi nhà xem TV cũng là một cái thú.
Tôi vốn hay xem chương trình thời sự, trong nước cũng như ngoài nước, vì mình ngồi một chỗ vẽ truyện quanh năm suốt tháng mà không cập nhật cái khoản thời sự này e rằng cái tầm mắt nó đơ đi, do vậy mà tôi hay xem thời sự là vậy. Bỗng đâu một bản tin phóng sự làm tôi vừa buồn và vừa thấy phản cảm, chẳng biết có ai còn nhớ không, nhưng cái lời bình của phóng sự Giữ gìn Vệ sinh an toàn thực phẩm ở TPHCM thì tôi nhớ mãi, ai đời một nhà đài HTV9 như thế, khi đề cập đến sự nhếch nhác trong mua bán thực phẩm tại các chợ trời dọc theo các khu chế xuất, mà cụ thể là khu chế xuất Linh Trung, bình luận viên bảo rằng, sự nhếch nhác đó là do việc thôn quê hóa thành thị?! Tôi không nhớ rõ toàn văn, nhưng đại khái là như vậy, nghe qua thấy sao mà buồn thế! Hóa ra những sự lôi thôi, nhếch nhác, dơ dáy, kém an toàn là phong cách của người dân quê chúng tôi hay sao? Thế còn dân thành thị văn minh sạch sẽ lắm chắc? Tôi nghĩ sự sạch sẽ và dơ dáy thì ở đâu cũng có chứ không phân biệt thôn quê hay thành thị, chứ nhà đài nói như vậy thì những người ở quê buồn lắm, chúng ta vẫn hô hào tìm lại chốn xưa, tìm về thôn quê để đừng quên cái gốc cái gác, thế mà chê rõ ràng ra là cái văn hóa quê mùa nó không được sạch đã len vào thị thành hay sao? Các học giả ngày xưa rất bất bình khi thời thuộc địa Pháp đâu đó có dùng chữ “le nhaque” (đọc bằng lơ-nha-cờ hoặc lơ-nhà-quê cũng được) để chỉ sự ngu ngơ khờ khạo, quê mùa dốt nát của dân quê, thế mà ngày nay chúng ta lại xem sự dơ dáy trong cách ăn ở tại thành phố là do dân quê đưa về, vô hình trung chúng ta phân biệt còn hơn thực dân Pháp nữa sao? Nghe qua mà quá buồn là vậy.
Chốn Quê Nhà cho dù quê mùa cách mấy đi nữa cũng là cái gốc của con người, cần phải biết nâng niu và quý trọng thì mới xứng đáng là một con người có gốc gác chứ không phải từ dưới đất chui lên hay từ đường cống thành thị mà chui ra đâu. Tiến sĩ Trần Đại Nghĩa, Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch và cả Bác Hồ nữa… không phải cái gốc từ quê mà ra đó hay sao? Sao nhà đài lại nói nghe đau đáu như thế nhỉ? Cái chân quê trong chúng ta ai mà không có? chỉ nguyên cái từ “chân” thôi cũng đã là quá rõ, sự chân chất, mộc mạc của dân quê quý lắm chứ, sao ta không nhắc đến trong một xã hội thị thành nhiều cạm bẫy và bợ đỡ này, thế mà chưa chi đã vội bảo thôn quê hóa thị thành nên mới nhếch nhác như vậy. Xin thưa tôi cũng là dân quê đây, và biết bao người khác cũng từ quê mà vươn lên thị thành bằng chính đôi tay và trí óc, chứ không phải bằng gốc gác con cha cháu ông và sự bợ đỡ hối lộ đâu.
Mong rằng những lời bình như thế này đừng bao giờ xảy ra nữa để thị thành hay thôn quê đều biết hòa quyện vào nhau, nâng đỡ nhau mà vươn lên, vì sự tốt xấu, sạch dơ thì ở đâu cũng có, do chính chúng ta tạo ra chứ hoàn toàn không phải do “gốc gác” của chúng ta tạo ra đâu. Xin hãy nhớ kỹ điều đó để đừng làm những người chân quê như chúng tôi thêm đau lòng là vậy.

Cái đẹp vẫn còn đó

Dù cho ai đó đã cố tình bôi tro trát trấu, hay những kẻ rửng mỡ rung đùi trên đám nhầy nhụa của ao tù trưởng giả, thì quanh ta, cái đẹp của người phụ nữ vẫn còn đấy, cái hồn nhiên trong sáng của các em vẫn còn đấy, nó như một nét hương sắc vừa đẹp vừa thơm làm mặn cả lòng người với một niềm trân trọng. Phải chăng khi xảy ra những sự việc nhơ bẩn như diễn viên đóng vai Vàng Anh thì chúng ta càng thấy đáng trân trọng nhiều hơn, tôn vinh nhiều hơn những đóa hoa thơm khác hiện hữu quanh mình?

Nhân đọc lại bài Một Nửa của Nhà thơ Lê Nguyên Ngữ, nói về nỗi đau của hai em học sinh vì hoàn cảnh sinh nhai mà phải bỏ học, đồng thời xem lại tấm hình của hai em nữ sinh nào đó trên vnphoto.net sưu tầm được đã lâu, nhìn gương mặt rạng rỡ của hai em nữ sinh, ngẫm lại những câu thơ xúc động, tôi chợt nhớ lại rằng, thì ra cái đẹp vẫn còn đó, nó như chất keo kết dính những giá trị đạo đức và nhân cách ở đời, cho dù xã hội quanh ta đầy rẫy cám dỗ, thói hư, tật xấu, ăn chơi sa đọa bất cần đời… nhưng cái chất keo ấy vẫn vững bền để thắp sáng niềm tin quanh ta là cái đẹp vẫn còn, cái tốt vẫn còn. Hãy nghe lời khắc khoải của một nữ sinh trong ngày tựu trường không gặp lại được cô bạn năm ngoái của mình thì rõ:

Tựu trường sáng nay bạn ở đâu?
Ðể áo trắng quanh tôi bay đầy nỗi nhớ
Và tiếng cười cứ rơi như suối đổ
Xuống sân trường mùa thu!

Trên dãy bàn quen thuộc, vô tư
Tôi vẫn để cặp mình giành nơi bạn
Cái chỗ ngồi khuất xa bục giảng
Gầm bàn lén lút quà trao!

Hai chỗ ngồi năm ngoái có nhau
Ngày khai giảng mình tôi và chiếc cặp
Năm mới sân trường lá xanh ngăn ngắt
Cuối cành phượng đỏ sót vào thu

Buổi tựu trường sáng nay bạn ở đâu?
Mình thì nhỏ mà đời rộng quá
Cuộc sống bên ngoài chia bao nhiêu ngả
Mà áo cơm ngăn bạn đến đây rồi

Buổi học đầu năm không có bạn tôi
Cành phượng đỏ thu bay vào cửa
Tôi sẽ học một mình cho hai nửa
Một nửa tôi và nửa bạn ngoài đời.

Phải, đời rộng quá nên cuộc sống phải chia làm trăm ngả, nay bạn không còn được đến trường thì tôi sẽ học cho cả hai nửa. Cái ý trên của nhà thơ thật là tuyệt vời. Tôi không dùng lời lẽ văn hoa hay xa xôi đâu. Trong cái cảnh bon chen nhập nhằng trên blog và cuộc sống, ngay trong xóm blog nhỏ của ta đây vẫn không hiếm những gương sáng ấy, những hương thơm ấy, bạn MMB, bạn ĐTCT, bạn PT, bạn P371, bạn PL… nhóm NHG… vẫn tranh thủ ngoài giờ học đến với những hoàn cảnh cơ nhỡ là gì? Các cháu làm một cách tự nguyện mà có cần ai biết đến để khoe công đâu. Thế nên lắm khi ta hay nhìn đời bằng cặp mắt méo mó xét ra cũng không phải đâu. Đời vẫn còn đẹp, còn tròn và vẫn còn đáng trân trọng lắm đấy chứ.

Hóa ra sau vụ nhầy nhụa clipsex rồi đến một cô nàng nào đấy rảnh rỗi ngồi trước webcam thu hình chưởi ra rả làm xấu đi hình ảnh các em gái, thì các em vẫn tự mình vươn dậy bằng những hành động đẹp mà không cần đến báo đài hay nhà quảng cáo, vì cái đẹp vốn dĩ đã được Trời phú cho phụ nữ, nếu biết trân trọng thì sẽ như hoa nở rộ, đừng để bị vùi dập bằng những điều xấu xa kia làm hoen ố nó đi. Tôi đã biết, tôi đã thấy những công việc tuyệt vời mà các em đã làm, và tự trong tôi vẫn bừng lên một niềm tin mai đây những đóa hoa ấy sẽ được vun xới lên, được nhân lên để chứng tỏ cho mọi người biết rằng cái đẹp vẫn còn đó đấy thôi. Có mất đi đâu mà!

Có cần chi lắm một chữ DANH?

 Tôi vốn là một thằng rất nhạy cảm, mẫn cảm thì đúng hơn. Cho nên hở ra một tí chuyện gì đấy là cứ buồn u u uất uất, gia đình cũng rứa mà xã hội cũng vậy. Do đó mà mấy hôm trước cứ u uất trong người thành ra yếu mềm đi. Xấu hổ quá! Xấu đến độ phải mở blog settings ra set private hết cho xong, nhưng nghĩ lại, thế thì càng xấu hổ hơn, do đó mà phải set trở lại và có thêm cái entry này, với một cái tựa đề cũng hơi nhạy cảm này.

Kỳ thực khi nói ra vấn đề này thì ai cũng ngại, vì nhắc tới là đụng chạm ngay, nhưng nếu không nói thì thấy nó cũng cứ xốn xang trong bụng, vì thực ra cái chữ DANH ai mà không ham? Tôi dùng chữ ham đây nghĩa là ham muốn, nghĩa nhẹ hơn một tí nghĩa là muốn thôi, chứ nói nặng quá nó thành chữ hám danh thì chẳng nên chút nào…

Nhân đi lang thang blog mọi người, có đọc một bài nói về chiến công ngày giải phóng 30/4, người này đòi hưởng công cao hơn vì là người đầu tiên, chiếc tăng này chiếc tăng nọ ai cũng giành mình là người đầu chứ không chịu thua ai, kẻ khác lại buồn vì chẳng nghe ai kể tới công trạng mình đâu cả. Ngẫm lại chợt nghĩ cái khí phách anh hùng cách mạng đâu rồi nhỉ? Chẳng lẽ đi làm cách mạng mà cũng cần chữ DANH ấy lắm hay sao cà? Cái chữ Danh cao nhất là Tổ quốc ghi công thì chẳng ai muốn rồi, tất nhiên ai cũng muốn đỏ ngực chớ chẳng ai muốn xanh cỏ mà làm gì, ngoại trừ những bậc tử vì đạo hoặc anh hùng vĩ nhân chi đó chứ đã là con người thì ai cũng muốn sống chứ chẳng muốn chết bao giờ. Với lại kể công chi cái buổi trưa lúc tiến vào Dinh Độc Lập ấy, khi đó có ai kháng cự đâu mà phải anh dũng chiến đấu? Chính quyền miền Nam bấy giờ đang chờ đợi vô tiếp quản thôi, bình thường thôi chứ có gì mà phải tranh công với nhau, cái danh hay không là ở chiến trường ác liệt bên ngoài kìa, biết bao nhiêu anh em đồng đội mình đã ngã xuống máu thấm đỏ cả đất để được cái ngày tiến vào giải phóng Sài Gòn, điều ấy ít nghe ai kể, chỉ nghe nói nhiều về công trạng khi tiến vào dinh thôi, nghe mà thấy buồn là vậy. Hóa ra chữ Danh cũng cần ghê nhỉ?

Nói về xã hội là thế, nói về chúng ta cũng chẳng hay ho chi. Đã là con người thì ai cũng muốn khẳng định mình, muốn người khác biết đến mình, đó là điều chẳng ai chối cãi, một đứa bé cũng muốn mình nổi tiếng chứ đừng nói chi là người lớn chúng ta, nhưng nếu tìm đủ tất cả mọi cách và mọi phương kế để kẻ khác biết đến mình thì quả thật hám danh quá rồi. Cái danh nó sẽ tự đến bằng chính những thành quả của mình một cách tự nhiên thì đó mới quả thực là đáng quý. Mà có được cái danh đã khó, giữ được cái danh lại càng khó hơn.

Một người nổi tiếng hôm nay có thể được người ta tôn vinh, nhưng ngày mai, khả năng của anh không đáp ứng được sự kỳ vọng của mọi người nữa, thiên hạ sẽ thi nhau chà đạp vào cái danh của anh một cách không hề thương tiếc, lúc ấy anh sẽ thầm nghĩ giá như ta là một người bình thường thì hơn, nhưng muộn rồi, vinh quang và vực thẳm rất gần nhau, chỉ cách nhau một sợi tóc mà thôi.

Biết là như vậy nhưng phàm là người thì đừng bảo rằng ta chỉ là hạt cát chứ không ham danh vọng tí nào đâu. Nói như thế là quá khiêm nhường, chưa chính xác lắm đâu, ai cũng vậy vì là con người mà, cũng muốn có một chút gì đấy để người khác biết đến mình chứ thực sự thì không phải muốn khoe khoang. Tui cũng nằm trong cái vòng lẩn quẩn ấy chứ chẳng hay ho gì. Ôi, cái ngày đầu tiên cuốn truyện mình được in năm 1987, cầm cái cuốn truyện tranh mỏng tanh có đề tên mình là tác giả quả thật mừng lắm chứ, vui lắm chứ. Ai cũng vậy thôi, và cũng nhờ cái tên đó mà tôi mới sống sót nổi trong cái thị trường xuất bản ngày ấy còn do nhà nước bao cấp chứ tư nhân chưa được làm nhiều, đến cuốn thứ hai thứ ba, nhà nước hỏi tôi, anh đã xuất bản được cuốn nào chưa, mình bảo là có rồi, thế là họ xem, thấy tên mình là tác giả, và họ quyết định tiếp tục xuất bản cho mình, và thế là cái chén cơm gia đình lại đầy chứ không còn lỏng lẻo nữa. Thế đấy, nói không hiếu danh là chưa đúng là vậy. Nhưng rồi thời gian dần trôi, truyện mình xuất bản lên đến hàng trăm thì bấy giờ không còn dám mừng nữa, mà phải lo giữ, phải lo vẽ thế nào để người chê ít lại và người khen tăng lên, đó mới là một quá trình khó khăn và cực nhọc khiến tôi già đi nhanh chóng. Tên tuổi được đổi lấy bằng nhiều thứ chứ không phải khơi khơi mà có, do đó nên tôi nói giữ lấy cái danh khó là vậy. Ngày nay truyện in ra rồi tuy không còn quan tâm đến cái tên trên gáy nữa nhưng vẫn thấy ấm áp vì mình vẫn còn đủ sức làm được chứ không phải buông xuôi vì tuổi già đâu.

Nói đến đây chắc hẳn có người bảo thằng cha này lại khoe nữa rồi. Nhưng xin đừng nghĩ vậy mà tội nghiệp cho tác giả, chẳng cần khoe thì tôi cũng đã thấy giữ cái danh quả thực là rất khó, khó đến nỗi có những lúc mình mệt mỏi khi nghĩ đến một ngày nào đó sẽ có ai đấy chà đạp lên một cách không thương tiếc, do vậy mà nay không mừng nữa đâu, vẫn cứ vui vẻ mà làm cho tròn việc của mình là mãn nguyện rồi. Danh xưng chỉ là những gì người ngoài đánh giá về ta thôi, cái quan trọng là ngay chính trong ta, liệu ta đã xứng đáng với chính mình hay chưa, đó mới là điều cần có, chứ không phải cái Danh ba cọc bốn đồng đâu.

(Viết thêm một tí. Xin được kết thúc cái entry này bằng câu blast của blogger Quỳnh Vy: “Tôi đã đi qua một đám đông với những lời khen ngợi và chê bai, xưng tụng và chưởi bới. Giờ đây, tôi phải bước qua chính tôi.” Cũng vì câu blast trên mà tôi chợt nhớ ra và viết cái entry này.)