Làm người chân chính

    Mới nghe qua sao mà khó thế? Thời buổi này có thắp đuốc giữa ban ngày cũng không dễ gì kiếm cho ra được người chân chính, thế thì tại sao lại đưa chủ đề này ra để làm gì nhỉ? Rất nhiều người sẽ đặt câu hỏi như vậy. Chân thật! Chính trực! Ôi, nghe sao mà xa xôi quá?! Cuộc sống bon chen chụp giật hằng ngày mấy khi ta bắt gặp được những từ ngữ đẹp đẽ này? Trẻ em bây giờ học đạo đức cũng có coi qua rồi quên bẵng đi mất, vì cha mẹ chúng còn phải giục đi học thêm Anh văn, vi tính, học đàn, học múa v.v… và v.v… Mấy ai đề cập đến những điều xa vời này. Thi thoảng thì mỗi khi trẻ phạm tội nói dối chẳng hạn thì bố mẹ thường la rầy một chút xíu rồi cho qua, nghiêm khắc lắm thì quất nhẹ một roi vào mông cho trẻ nhớ là từ nay không nên và không được nói dối nữa, thế là xong. Rất ít người giảng giải cho trẻ vì sao là cần phải nói thật, và sự chân thật đáng quý như thế nào. Thói quen này hình thành trong tư duy mỗi con người từ lúc trẻ, cho nên họ cho việc nói dối là chuyện thường ngày ở… huyện! Do vậy mà từ ngữ “Chân thật” dần dà mất đi chỗ đứng trong tâm hồn mỗi người.
Ngày ấy tôi mới lên năm,
Có lần tôi nói dối mẹ,
Hôm sau tưởng phải ăn đòn.
Nhưng không, mẹ tôi chỉ buồn,
Ôm tôi hôn lên mái tóc…
- Con ơi, trước khi nhắm mắt,
Cha con dặn con suốt đời
Phải làm một người chân thật!
- Mẹ ơi, chân thật là gì?
- Con ơi, một người chân thật,
Khi vui muốn cười cứ cười
Khi buồn muốn khóc là khóc.
Yêu ai cứ bảo là yêu,
Ghét ai cứ bảo là ghét,
Dù ai ngon ngọt nuông chiều
Cũng không nói yêu thành ghét
Dù ai cầm dao dọa giết
Cũng không nói ghét thành yêu.
Từ ấy người lớn hỏi tôi:
- Bé ơi, bé yêu ai nhất?
Nhớ lời mẹ, tôi trả lời:
- Bé yêu những người chân thật!
    Những câu thơ của Phùng Quán viết cách đây hơn năm mươi năm nay đọc lại vẫn còn thấy thấm thía. Sự chân thật đã được người mẹ dạy cho con như thế. Vậy mà ngày nay chúng ta tự mình lãng quên đi điều tốt đẹp ấy trong rất nhiều góc cạnh của cuộc sống, từ xã hội, công sở, trường học rồi đến gia đình, mấy ai còn giữ được tính chân thật đẹp đẽ như vốn nó đã có. Mà nếu không giữ được chân thật thì làm sao trở thành người chính trực được?!
    Ngay chính người viết bài này cũng đâm ra xấu hổ, vì có được làm người chân chính đâu?! Nói thì dễ quá, nhưng thực hành là một chuyện khác, giữ cho mình được sự chân chính thật khó biết bao?! Song chẳng lẽ vì lý do đó mà chúng ta lại lãng quên sao? Hãy nhìn lại mình, hãy tự vấn lương tâm mình đi! Làm người chân chính thật khó đấy, nhưng nếu bạn nhận ra được rằng, mình đang cố gắng nhưng chưa sống trọn vẹn ý nghĩa hai từ chân chính cao quý ấy được, thì ít ra bạn cũng là người chân chính rồi, vì bạn đã dũng cảm nhận ra những yếu kém của mình, thế cũng đã là chân chính!

Đừng lãng quên!

    Trong cuộc sống thường nhật của chúng ta hiện nay, mỗi lần nói đến sự chăm chút yêu thương, sự dịu hiền che chở, sự nâng niu trân trọng, thì người ta thường nhớ đến người mẹ hay là người bạn gái của mình, nói chung là người phụ nữ, vì hằng năm có rất nhiều ngày nhớ đến họ, như là ngày Valentine 14/2, ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, ngày dành cho mẹ (Mother’s day) vào chủ nhật thứ nhì của tháng 5 hằng năm, ngày Phụ nữ Việt nam v.v… Nhớ ơn là phải, vì người phụ nữ vốn dịu dàng, mảnh mai, cần được che chở, vì người mẹ cưu mang ta, sinh ra ta, nuôi ta bằng dòng sữa ngọt ngào để ta khôn lớn.
    Song có một điều ít ai nhớ đến, và dễ dàng xí xóa khi được hỏi, đó là thế thì trong năm ngày nào dành cho người cha nhỉ? Hình như không ai biết cả, ngay như chính người viết bài này vẫn còn mù mờ, dù rằng nghe đâu các nước mừng lễ vào khoảng chủ nhật thứ ba của tháng 6 thì phải?! Thế giới quy định ra sao thì ta cũng không bàn đến, nhưng rõ ràng một điều là đối với người cha, chúng ta thường lãng quên, quên dành cho người một ngày trong năm để mừng lễ, để kính nhớ, để tỏ lòng hiếu thảo. Chúng ta thường nhớ đến mẹ, cái gì cũng mẹ mà quên đi cột trụ trong nhà đang vươn vai gánh vác vô vàn trách nhiệm để giữ vững cuộc sống cho cả gia đình, đó là người cha đáng kính.
    Nói như thế có chông chênh quá chăng, vì cha hay mẹ gì cũng thế, cũng là bậc sinh thành, nhưng thường thì người cha dễ bị lãng quên hơn. Biết rằng chúng ta không bên trọng bên khinh, nhưng mỗi khi chúng ta nói đến người cha là nói đến một điều gì đó nghiêm khắc và thường hay mang tính trừng phạt những lỗi lầm của con cái, do vậy mà chúng ta ít nặng lòng hơn so với sự bao dung ôm ấp của người mẹ, và vì ít nặng lòng nên ít khi có những lời tâm sự với cha, do đó mà dễ quên.
    Chúng ta lại quên rằng tuy người cha nghiêm khắc là thế, cứng rắn là thế nhưng tình thương của cha đối với con cái chẳng kém mẹ một chút nào đâu, người cha lại còn phải gánh vác gia đình, trách nhiệm đè nặng lên đôi vai vốn đã còm cõi mà ta đâu có biết?! Trên đời này có không ít người cha ỷ quyền cậy thế là mình làm ra tiền, là chủ gia đình nên ăn chơi trác táng và vô trách nhiệm, nhưng cũng có không ít những người cha đêm đêm vẫn miệt mài trên chiếc xích lô mong kiếm thêm vài cuốc xe đêm cho gia đình đỡ túng bấn, không thiếu những người cha miệt mài trên nắng gió biển khơi để kiếm tiền lo cho con cái ăn học, và cũng không hiếm những người cha vì bươn chải cho cuộc sống mà ra đi không trở về, để lại những vành khăn tang trên trán người quả phụ và đàn con bé dại.
    Vậy thì hỡi ai đó, tuy chúng ta luôn nhớ đến người mẹ đáng yêu, nhưng cũng xin đừng quên người cha đáng kính của mình, hãy dành cho người một ngày nào đó trong năm để kính nhớ, để tỏ lòng hiếu thảo, để cho vầng trán khắc khổ kia ánh lên một niềm vui, tuy nhỏ nhoi nhưng đáng quý biết bao…

Viết cho em cuối mùa thi

Tôi gặp em vào mùa tuyển sinh năm nay, khi tôi đi gác thi còn em là thí sinh. Em khiến tôi chú ý không chỉ vì lớn tuổi nhất phòng (sinh năm 1982, trong khi thí sinh đúng tuổi sinh năm 1988) mà còn vì nước da sạm đen mưa nắng, gương mặt khắc khổ của người sớm vất vả mưu sinh.
Nhìn bàn tay gân guốc, thô mộc của em cầm viết một cách khó nhọc mà tôi thương đứt ruột. Trông em không có vẻ gì giống với những thí sinh có “thâm niên” làm thân chủ cho những trung tâm luyện thi đại học. Tôi nghi em đi học trễ nhiều năm. Nhưng không, bằng tốt nghiệp THPT của em cấp năm 2001, nghĩa là đến năm nay em đã dự thi đại học đến lần thứ sáu!
Hôm ấy em thi môn cuối cùng. Em chỉ làm bài trong 60 phút đầu tiên, viết kín hai mặt giấy rồi ngồi thừ ra đến hết giờ chứ không về sớm. Khi nộp bài, em thẫn thờ, thất vọng, tủi thân. Em không khóc nhưng tôi chưa từng thấy gương mặt nào buồn bã như thế ở chốn trường thi.
Tôi muốn nói với em nhiều lắm. Tôi biết đường đến trường thi của em chông gai hơn những thí sinh khác. Quê em ở một tỉnh miền Trung cát cháy. Nỗi nhọc nhằn của nghề nông hằn sâu trên gương mặt sớm già trước tuổi của em. Em học không giỏi. Bằng tốt nghiệp loại trung bình và những gì em thể hiện trong buổi thi hôm ấy chứng minh điều đó.
Dù rất mến phục ý chí và lòng nhẫn nại của em, tôi vẫn muốn khuyên em tạm gác lại giấc mơ đại học. Ngành em thi có hệ số chọi vào hàng top. Sáu lần rồi, chưa đủ thử sức sao em? Em hãy tỉnh táo mà tìm những định hướng tốt hơn cho tương lai.
Tôi không hề có ý là đại học chỉ dành cho những người có điều kiện thuận lợi. Cánh cửa giảng đường rộng mở cho tất cả những ai xứng đáng. Sự trì chí của em xứng đáng nhận điểm 10, nhưng chúng ta còn cần những điều khác nữa em à.
Thành đạt và hạnh phúc là mục tiêu phấn đấu của tất cả chúng ta. Vào đại học chỉ là một trong những phương tiện để đạt được mục tiêu ấy. Vậy nếu em đi bằng một con đường khác nhưng vẫn thành công thì việc có bằng đại học hay không đâu còn quan trọng.
Khi cuộc sống đỡ chật vật, em có thể trở lại với giấc mơ đại học qua những loại hình đào tạo phong phú. Con đường vòng này dẫu khá dài so với con đường thẳng nhưng khả thi hơn nhiều đúng không em?
THỦY NGUYỆT
(Trích từ Tuổi Trẻ Online 03/8/2006)

Sống thanh liêm

Thời gian gần đây, sau khi xem qua các phương tiện thông tin đại chúng, rồi đọc đi đọc lại các bài báo, trong lòng mỗi người chúng ta chợt thầm nghĩ, ngày nay người ta sống thanh liêm sao mà khó thế?! Từ ngữ “thanh liêm” lâu nay ít nghe ai nhắc tới. Thật là buồn! vì hở ông quan nào ra nhậm chức thì khó mà thanh liêm cho được. Họa hoằn lắm thì có đôi ba vị sống đúng với hai chữ thanh liêm, nhưng chỉ đếm được trên đầu ngón tay, vì hầu như sau bao năm phấn đấu, bao nhiêu bước đường chạy chọt, khi được thăng quan tiến chức, thì việc phục vụ nhân dân chỉ là thứ yếu, họ phải lo hưởng thụ, lo kiếm ăn để bù lại.
Tại sao vậy nhỉ? Tôi vừa viết một bài báo nói về việc muốn chống tham nhũng triệt để nhất thì các quan chức lãnh đạo cần phải nhanh chóng kê khai tài sản và công khai cho nhân dân biết. Không ai qua mặt nổi cặp mắt của người dân đâu, từ đó sẽ lộ ra những con chuột gặm nhấm tài sản của nhà nước, của nhân dân ngay. Thế sao việc này vẫn chậm chạp quá nhỉ?
Rất nhiều người nghe qua việc này thì khá là hậm hực và khó xử lắm, vì tôi đang nói đến lĩnh vực thu nhập của cán bộ, nghĩa là nói đến túi tiền của họ mà. Lương quan chức, cho dù là Thứ trưởng, Bộ trưởng đi nữa, liệu có đủ để chu cấp cho con cái mình đang học ở nước ngoài không? Chưa nói đến các cô cậu quý tử ấy có thực sự học hay là không? Thế thì tiền ở đâu ra mà nhiều thế? Hậm hực là vậy, nhưng mà họ quên rằng, sự thanh liêm không thể mua được bằng tiền, và nó quý hơn tiền bạc nhiều, vật chết để da, người ta chết để tiếng mà. Sao các quan không tự mình hãy kê khai tài sản ra đi, sống đơn giản, thanh liêm, cần kiệm, phục vụ đất nước và mọi người, khi mãn nhiệm thì tài sản của tôi đây, ai muốn kiểm tra cứ kiểm. Bấy giờ tiếng thơm ấy sẽ lan truyền khắp nơi, điều ấy đáng quý gấp mấy lần tiền bạc nữa đi chứ! Vì tiền bạc còn dễ kiếm chứ tiếng thơm ấy đâu phải dễ mà có được đâu? Tiếc rằng số quan chức ấy theo tôi biết ngày nay không được nhiều… Buồn thật! Có phải vì thế mà đất nước ta vẫn mãi nghèo, vẫn mãi chậm tiến chăng?